โรคพยาธิใบไม้ในลำไส้ Fasciolopsiasis
 

เป็นโรคพยาธิที่มีสาเหตุจากตัวแก่ของพยาธิใบไม้ชนิด ฟาสซิโอลอปซิส บัสไก (Fasciolopsis
buski) อาศัยอยู่ในลำไส้เล็ก

วงจรชีวิตของพยาธิ
คนและหมูเป็นโฮสท์เฉพาะที่พบบ่อย   พยาธิตัวแก่อาศัยอยู่ในบริเวณลำไส้เล็กแถว ดูโอดินั่ม
และ เจจูนั่ม ไข่จะปนออกมากับอุจจาระลงไปเจริญอยู่ในน้ำตัวอ่อน (miracidium) จะฟักออก
มาจากไข่   เมื่อพบหอยน้ำจืดซึ่งจัดเป็นโฮสท์ตัวกลางลำดับที่หนึ่ง ตัวอ่อนจะไชเข้าสู่หอยน้ำจืด
แล้วเจริญต่อไปเป็นตัวอ่อนเซอร์คาเรีย ( cercaria) จะไชออกจากหอยและว่ายออกไปตามน้ำ
เมื่อไปเจอพืชน้ำเช่น กระจับ สายบัว ผักบุ้ง ผักตบชวา แห้วจีน เป็นต้น พืช เหล่านี้เป็นโฮสท์ตัว
กลางลำดับที่สอง ซึ่งตัวอ่อนจะเปลี่ยนมีเปลือกอ่อนมาหุ้มเรียก เมตาเซอร์คาเรีย (metacercaria)
ซึ่งจะเกาะอยู่แถวพืชเหล่านั้นเมื่อคนกินพืชเหล่านั้นแบบดิบๆที่ยังไม่ทำให้สุก ก็จะเป็นการกิน
เอาตัวอ่อนเมตาเซอร์คาเรียเข้าไปในร่างกายเมื่อมาถึงกระเพาะ ตัวอ่อนจะแตกออกมาจาก
เปลือกหุ้ม แล้วเจริญไปเป็นตัวแก่บริเวณลำไส้เล็กส่วนบน ( duodenum /Jejunum) ต่อไป

 

อาการ
ขณะที่พยาธิตัวแก่เจริญเติบโตอยู่ในลำไส้เล็ก จะทำให้เกิดการอักเสบและเกิดแผลเล็กๆขึ้น
บริเวณที่เกาะดูด ทำให้มีเลือดออกได้ นอกจากนั้นของเสียที่เกิดจากพยาธิเมื่อถูกดูดซึมเข้า
สู่ร่างกายทำให้เกิดพิษแลพภูมิแพ้ได้   การตรวจเลือดจะพบเม็ดเลือดขาวชนิด อีโอซิโนฟิลขึ้น
สูง ถ้ามีตัวพยาธิมากๆอาจทำให้เกิดลำไส้อุดตันได้
อาการจะแปรผันตามปริมาณพยาธิในลำไส้อาจมีระดับน้อยๆไปจนถึงรุนแรงถึงตายได้ โดย
อาการจะเริ่มต้นจาก อาการปวดท้อง อุจจาระเหลวและบ่อย เบื่ออาหาร คลื่นไส้ อาเจียน อ่อน
เพลีย น้ำหนักลด   พวกที่มีอาการมากขึ้นจะมีอาการขาดอาหาร โรคแทรก บวมทั้งตัว ท้องมาน
ซีดเพราะเสียเลือดและธาตุเหล็ก   อุจจาระเหลว เหม็น ปวดท้องตลอดเวลา อาจถ่ายตัวพยาธิ
ออกมาด้วย   ตายด้วยภาวะขาดอาหารและโรคแทรกซ้อน

การตรวจวินิจฉัยโรค
- ตรวจพบไข่พยาธิในอุจจาระ
- ตรวจพบตัวแก่หลุดปนออกมากับอุจจาระด้วย
- ตรวจพบเม็ดเลือดขาวชนิดอีโอซิโนฟิลสูง

   

การรักษา
1. รักษาบำรุงร่างกายให้แข็งแรงก่อน ให้อาหารที่มีประโยชน์เพื่อบำรุงร่างกาย
2. การถ่ายพยาธิ
    ใช้ยา Tetrachlorethylene ตัวเดียวกับใช้ถ่ายพยาธิปากขอ   แล้วให้ยาถ่ายตาม
    ใช้ยา Niclosamide ( yomesan)  ขนาด 0.5 กรัม/เม็ด  จำนวน 4 เม็ด เคี้ยวให้ละเอียด
    ก่อนกลืน   สองชั่วโมงต่อมาจึงให้ยาถ่ายตามเช่น ดีเกลือ 30 ซี.ซี. ตาม

การป้องกัน
1. ให้ประชาชนในเขตระบาดศึกษาเข้าใจถึงวงจรชีวิตรวมถึงการติดต่อของพยาธินี้
2. ในเขตที่มีการระบาด อุจจาระที่จะนำมาทำปุ๋ย ควรเติมสารเคมีเช่น ปูนขาว ก่อนนำไปใช้
3. ทำลายหอยน้ำจืดที่เป็นตัวกลาง
4. ไม่รับประทานพืชน้ำข้างต้นแบบดิบๆ หรือสดๆ พืชอาจใช้วิธีทำให้สุกก่อน หรือจุ่มลงในน้ำ
    เดือดอย่างน้อย 2-3 นาทีก่อนรับประทาน
5. ใช้ยาถ่ายพยาธิ

 

Comment

Comment:

Tweet